Merhaba, fen bilimleri dersi proje görevim için vücudumuzun görünmez ve en güçlü yapısı olan iskelet sistemimizi araştırdım ve kendi iskelet modelimi hazırladım. Vücudumuza dışarıdan baktığımızda derimizi, saçımızı ve gözlerimizi görüyoruz ama içimizde bizi ayakta tutan çok sağlam bir yapı saklıdır. Bu muhteşem yapıya iskelet adını veriyoruz. İskeletimiz birbirine çok sağlam eklemlerle bağlanmış olan yüzlerce kemikten meydana gelir. Tıpkı devasa binaların içine yerleştirilen çelik direkler gibi, kemiklerimiz de kaslarımızla birleşerek vücudumuza gerçek şeklini verir.
Vücudumuzdaki bu muhteşem iskelet yapısı olmasaydı pelte gibi yere yığılır, adım atamaz veya ayakta duramazdık. İskeletimiz sadece vücudumuza destek olmakla kalmaz, aynı zamanda bizim hareket etmemizi sağlar. Kemiklerimizin etrafını saran kaslar, kemiklerimizi kendilerine doğru çekerek kollarımızı kaldırmamıza veya koşmamıza olanak tanır. Bütün bunların yanında iskeletimizin bir diğer önemli görevi de en hayati ve narin organlarımızı dışarıdan gelebilecek tehlikeli darbelere karşı sert bir zırh gibi korumaktır.
İskeletimizi yakından incelediğimizde farklı görevler üstlenmiş çok özel bölümlerden oluştuğunu görüyoruz. Vücudumuzun en üst kısmında yer alan çok sağlam yapıya kafatası adını veriyoruz. Kafatasımız yassı kemiklerin birbirine bir yapbozun parçaları gibi çok sıkı ve hareket etmeyecek şekilde kenetlenmesiyle oluşur. Tek görevi, vücudumuzun yönetim merkezi olan ve çok hassas bir yapısı bulunan beynimizi tehlikelerden korumaktır. Kafatasımız bir kask gibi beynimizi sarar ve sert çarpmalarda onun zarar görmesini engeller.
Gövdemizin tam ön kısmında ise çok önemli bir diğer koruyucu yapı olan göğüs kafesimiz bulunur. Göğüs kafesimiz, adından da anlaşılabileceği gibi tıpkı bir kuş kafesi şeklinde dizilmiş ince ve kavisli kaburga kemiklerinden meydana gelir. Bu kemikler arka tarafta omurgamıza, ön tarafta ise göğüs kemiğine bağlanarak kapalı bir alan oluştururlar. Bu sağlam kemik kafesin içinde vücudumuzun pompası olan kalbimiz ve nefes almamızı sağlayan akciğerlerimiz yer alır. Göğüs kafesi bu çok narin organlarımızı tıpkı güçlü bir kalkan gibi sarıp sarmalar.
Vücudumuzun tam arka kısmında, boynumuzun hemen altından başlayıp sırtımız boyunca kuyruk sokumumuza kadar dümdüz bir çizgi halinde uzanan kemik sütununa omurga diyoruz. Omurgamız, omur adını verdiğimiz çok sayıdaki kısa kemiğin tıpkı üst üste dizilmiş madeni paralar veya yapı blokları gibi sıralanmasıyla oluşur. Bu kadar çok kemikten oluştuğu için tek bir uzun kemik olmasından çok daha farklı özelliklere sahiptir. Dik ve sağlam durmamızı sağlayan ana taşıyıcı kolon görevini omurgamız üstlenir.
Üst üste binen bu sert omur kemiklerinin arasında kıkırdak yapılı çok esnek diskler yer alır. Bu yastık şeklindeki diskler sayesinde omurgamız tıpkı sağlam bir yay gibi esneyebilir. Sağa sola dönmemiz, eğilip doğrulmamız ve yerdeki bir eşyayı rahatça alabilmemiz omurgamızın bu harika esnek yapısı sayesindedir. Ayrıca omurgamızın içindeki boşluktan vücudumuzdaki bütün sinirlerin geçtiği çok hayati bir kablo olan omurilik geçer. Omurgamız çelik bir boru gibi omuriliğin zarar görmesini tamamen engeller.
Vücudumuzun hareket etmesini, yürümesini, koşmasını ve bir şeyleri tutmasını sağlayan yapılarına üyeler diyoruz. Üyelerimiz yani kollarımız ve bacaklarımız iskelet sistemimizin en büyük ve en güçlü uzun kemiklerinden meydana gelir. İskeletimizdeki bu uzun kemikler hareket edebilmek için birbirlerine eklem adı verilen özel bağlantı noktaları ile tutunurlar. Eklemler kemiklerimizin tıpkı kapı menteşeleri gibi hareket etmesini veya kendi etrafında dönmesini sağlayan harika mekanizmalardır.
Dirseklerimiz, dizlerimiz, omuzlarımız ve bileklerimiz vücudumuzdaki hareketli eklemlerin en belirgin olanlarıdır. Örneğin dizlerimiz olmasaydı merdivenleri çıkamazdık, omuzlarımız olmasaydı kollarımızı havaya kaldıramazdık. Bacaklarımızdaki kemikler bütün gün oynamamızı sağlarken aynı zamanda bütün vücudumuzun ağırlığını taşıyarak çok ağır bir görev yaparlar. Parmaklarımızda ise eşyaları incecik detaylarına kadar tutabilmemiz için çok sayıda küçük kemik ve eklem bulunur. Eklemlerimiz sayesinde kollarımız ve bacaklarımız kusursuz birer iş makinesi gibi çalışır.
Fen bilimleri proje görevimi en iyi şekilde sunabilmek için bütün bu parçaları bir araya getirerek gerçeğe çok benzeyen üç boyutlu bir iskelet modeli hazırladım. Modelimi oluştururken evdeki geri dönüşüm malzemelerini ve el işi kağıtlarını kullandım. Kemiklerin birbirine doğru yerlerden bağlanmasına, özellikle eklem yerlerinin doğru kıvrılmasına çok dikkat ettim. Kafatasını üste yerleştirdikten sonra omurgayı onun altına sağlamca dik bir şekilde yapıştırdım. Omurgaya bağladığım kaburgalar sayesinde göğüs kafesini gerçek boyutlarına uygun olarak tasarladım.
Kolları ve bacakları gövdeye bağlarken bükülebilen teller kullandım ki iskeletim kollarını havaya kaldırabilsin veya dizlerini bükebilsin. Kendi iskelet modelimi ellerimle inşa ederken vücudumun içinde ne kadar karmaşık ve kusursuz bir sistemin sessizce çalıştığını kendi gözlerimle görmüş oldum. Sert kemiklerin birbirine dokunmadan yumuşak kıkırdaklarla desteklenmesi ve etrafındaki kaslara tutunma yerleri gerçekten çok etkileyiciydi. Vücudumuzdaki bu kusursuz tasarım mühendisliğini keşfetmek bilime, doğaya ve insan vücuduna olan büyük hayranlığımı bir kat daha artırdı.